Wesele: motywy literackie

Motywy

Chłopi i inteligencja

Wesele łączy panów z miasta i chłopów, ale tylko na jedną noc. Panowie zachwycają się chłopskim strojem i tańcem, a nie znają chłopskiej pracy. Chłopi mają siłę i chęć do walki, ale czekają na rozkaz panów. Radczyni mówi wprost: każden sobie rzepkę skrobie. (Akt I, Scena 4; Akt I, Scena 19; Akt III, Scena 19)

Chłopomania

Pan Młody chodzi boso, nosi chłopski strój i żeni się z chłopką. Zachwyca się ludem jak obrazkiem. Żyd mówi mu, że to bałamuctwo, które jutro zrzuci, a Czepiec wytyka mu, że stroi się w sukmany, ale nie umie działać. (Akt I, Scena 17; Akt I, Scena 19; Akt III, Scena 19)

Pamięć rzezi galicyjskiej

Rzeź z 1846 roku wraca w rozmowach i w zjawie Upiora. Dziad pamięta krew na sukmanach, a Gospodarz i Pan Młody stracili przodków. Mówią, że wszystko zapomnieli, ale ta krzywda wciąż dzieli panów i chłopów. (Akt I, Scena 26; Akt I, Scena 30; Akt II, Scena 15)

Złoty róg

Róg od Wernyhory ma zwołać naród do czynu. Gospodarz nie zadmie w niego sam, tylko oddaje go Jaśkowi. Jasiek gubi róg, bo schyla się po czapkę z pawim piórem. Zostaje mu sam sznur, znak straconej szansy. (Akt II, Scena 24; Akt II, Scena 26; Akt III, Scena 35)

Pawie pióra i czapka

Pawie pióra to próżność i prywatny interes. Jasiek śpiewa, że kradnie pawie pióra, żeby postawić sobie pański dwór. Dla czapki z piórem traci złoty róg. (Akt I, Scena 34; Akt II, Scena 26; Akt III, Scena 35)

Złota podkowa

Podkowa zgubiona przez konia Wernyhory to znak szczęścia. Gospodyni chowa ją do skrzyni, bo szczęście swoje się szanuje. Szczęście wspólne zamienia się w prywatny skarb. (Akt II, Scena 27; Akt II, Scena 29; Akt III, Scena 9)

Chochoł i chocholi taniec

Chochoł chroni na zimę krzew róży, który na wiosnę zakwitnie. Na końcu gra, a ludzie tańczą w sennym kole i nie słyszą wezwania do broni. Ten taniec to obraz niemocy, uśpienia i bezruchu narodu. (Dekoracja; Akt I, Scena 36; Akt III, Scena 37)

Zjawy jako lęki i marzenia

Każda zjawa przychodzi do kogoś, kto o niej myśli. Marysi przychodzi zmarły narzeczony, Dziennikarzowi Stańczyk, Poecie Rycerz, Panu Młodemu Hetman, Dziadowi Upiór, a Gospodarzowi Wernyhora. Zjawy mówią to, co bohaterowie ukrywają w sobie. (Akt II, Scena 3; Akt II, Scena 7; Akt II, Scena 9)

Polska w sercu

Panna Młoda śni, że diabły wiozą ją karetą do Polski, i pyta, gdzie ta Polska jest. Poeta wskazuje jej serce. Polska nie istnieje na mapie, ale żyje w ludziach. (Akt III, Scena 16; Akt III, Scena 16)

Poezja i czyn

Poeta marzy o wielkim dramacie i czuje się pognębiony przez pospolitość. Rycerz wzywa go do walki, ale Poeta widzi pod przyłbicą pustkę. Artyści z miasta mówią pięknie, a gdy przychodzi czas działania, pytają tylko, czy to ciekawe. (Akt I, Scena 24; Akt II, Scena 9; Akt III, Scena 19)

Taniec

Taniec trwa przez cały dramat. Na początku to wesoła zabawa, w której panny z miasta tańczą z drużbami. Widmo prosi Marysię o taniec raz dokoła. Na końcu taniec zamienia się w senne, sztywne koło, które więzi ludzi. (Akt I, Scena 3; Akt II, Scena 5; Akt III, Scena 37)

Sen i jawa

Noc weselna miesza jawę ze snem i z pijaństwem. Rano bohaterowie nie wiedzą, co im się śniło, a co się stało. Gospodarz długo nie pamięta wizyty Wernyhory, a Gospodyni myśli, że mąż jest pijany. (Akt II, Scena 29; Akt III, Scena 19; Akt III, Scena 33)