- Zbrodnia
- Zbrodnia Raskolnikowa nie jest zwykłym rabunkiem. Bohater zabija, by sprawdzić teorię o ludziach niezwykłych, ale łupu nawet nie ogląda. Na dodatek zabija też Lizawietę, której śmierci nie planował. Dostojewski pokazuje, że zbrodnia niszczy przede wszystkim samego sprawcę, który od razu czuje się odcięty od ludzi. (tom I, rozdział VII; tom II, rozdział II; tom V, rozdział IV)
- Kara i sumienie
- Prawdziwą karą nie jest katorga, tylko to, co dzieje się w bohaterze zaraz po zabójstwie: gorączka, strach, samotność i potrzeba zdradzenia się. Raskolnikow sam szuka okazji, by mówić o zbrodni, wraca na jej miejsce i mdleje w cyrkule. Wyrok sądu jest łagodniejszy niż ta wewnętrzna kara. (tom II, rozdział I; tom II, rozdział VI; tom VII, rozdział I)
- Teoria nadczłowieka
- Raskolnikow dzieli ludzi na zwykłych, którzy muszą żyć według prawa, i niezwykłych, jak Napoleon, którym wolno przekroczyć granicę dla nowej idei. Zbrodnia ma być sprawdzianem, do której grupy należy. Okazuje się, że nie potrafi żyć z tym, co zrobił, więc teoria upada. (tom III, rozdział V; tom V, rozdział IV; tom VII, rozdział II)
- Napoleon
- Napoleon jest dla Raskolnikowa wzorem człowieka, który przelewał krew, a i tak stał się bohaterem. Bohater pyta sam siebie, czy Napoleon poszedłby zabić staruszkę. Zamiotow kpiąco nazywa go przyszłym Napoleonem. (tom III, rozdział V; tom III, rozdział VI; tom V, rozdział IV)
- Miłość, która ocala
- Miłość Soni do Raskolnikowa jest cicha i ofiarna. Sonia nie odwraca się od niego po wyznaniu, idzie za nim na Syberię i tam czeka. W epilogu bohater rozumie, że też ją kocha, i ta miłość staje się początkiem jego odrodzenia. (tom V, rozdział IV; tom VII, rozdział I; tom VII, rozdział II)
- Wiara i Ewangelia
- Sonia jest głęboko wierząca. Czyta Raskolnikowowi Ewangelię o wskrzeszeniu Łazarza, a ta historia staje się zapowiedzią jego własnego zmartwychwstania. Na Syberii bohater ma tę samą książkę pod poduszką. (tom IV, rozdział IV; tom VI, rozdział VIII; tom VII, rozdział II)
- Cierpienie jako odkupienie
- Sonia i Mikołaj wierzą, że cierpienie oczyszcza człowieka. Mikołaj bierze na siebie cudzą winę, bo chce cierpieć. Sonia każe Raskolnikowowi przyjąć cierpienie i nim odkupić zbrodnię. Porfiry też radzi mu przyjąć karę. (tom IV, rozdział VI; tom VI, rozdział II; tom VI, rozdział VIII)
- Petersburg i nędza
- Petersburg w powieści to miasto upału, kurzu, smrodu, szynków i ciasnych mieszkań. Bohaterowie żyją w izdebkach i przechodnich pokojach, piją, chorują i głodują. Nędza popycha ludzi do upadku: Sonię na ulicę, Marmieładowa do kieliszka, Raskolnikowa do zbrodni. (tom I, rozdział I; tom I, rozdział V; tom I, rozdział II)
- Sny
- Sny pokazują to, czego bohater nie chce przyznać na jawie. Sen o zakatowanej szkapie ostrzega go przed okrucieństwem. Sen o śmiejącej się staruszce pokazuje, że nie zabił w sobie lęku. Sen o zarazie w epilogu pokazuje, czym grozi wiara w swoją jedyną prawdę. (tom I, rozdział V; tom III, rozdział VI; tom VII, rozdział II)
- Sobowtór
- Swidrygajłow powtarza Raskolnikowowi, że jest między nimi coś wspólnego. Obaj przekroczyli granicę moralną, ale wybierają inne zakończenie. Swidrygajłow, pozbawiony nadziei, odbiera sobie życie. Raskolnikow przyznaje się i dostaje szansę na nowe życie. (tom IV, rozdział I; tom VI, rozdział VI; tom VI, rozdział VIII)
- Poświęcenie dla rodziny
- Kobiety w powieści poświęcają się dla bliskich. Sonia sprzedaje się, by nakarmić rodzinę. Dunia chce wyjść za Łużyna, żeby pomóc bratu. Raskolnikow widzi w tym podobieństwo i nie chce przyjąć ofiary siostry. (tom I, rozdział II; tom I, rozdział III; tom I, rozdział IV)
- Przemiana bohatera
- Przemiana Raskolnikowa jest powolna. Przyznaje się, choć dalej uważa, że jego idea była słuszna. Nawet na katordze długo nie czuje skruchy. Dopiero miłość do Soni sprawia, że zaczyna żyć na nowo. (tom VI, rozdział VII; tom VII, rozdział II; tom VII, rozdział II)