Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Kordian: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

„Kordian” zaczyna się od strofy wstępnej, w której poeta zapowiada, że będzie śpiewał i ożywi ogień, jeśli tli się choćby w iskierce. W Przygotowaniu, w chacie czarnoksiężnika Twardowskiego w Karpatach, Szatan zwołuje diabły w noc, w którą wybija nowy wiek. Mefistofel dostaje za zadanie zająć się narodem, którego rycerze noszą krzywe szable. Diabły warzą w kotle przyszłych przywódców: starego wodza, księcia, wodza, który chodzi jak rak, starca poetę, pobladłego uczonego z zagadką o królu i zdrajcę z generalską wstęgą. Wtedy Głos w powietrzu przegania diabły, a archanioł i chór aniołów mówią o ziemi i Bożej woli. W Prologu trzy osoby spierają się o rolę poezji wobec narodu, który przegrał. Pierwsza mówi o sobie jako o duchu Apokalipsy, druga z niej drwi, a trzecia przepędza obie i zapowiada, że z prochu wskrzesi naród.

Akt I. Piętnastoletni Kordian leży pod lipą na wiejskim dziedzińcu. Rozmyśla o młodym samobójcy i prosi Boga o jedną wielką myśl, której mógłby oddać życie. Stary sługa Grzegorz opowiada mu trzy historie: bajkę o Janku, co psom szył buty, opowieść z wyprawy do Egiptu oraz wspomnienie o Kazimierzu, który w niewoli wolał zginąć, niż służyć w obcym wojsku. Kordian wie, że sam nie ma takiej wiary. W ogrodzie wyznaje uczucia Laurze, ale ona traktuje go jak dziecko i odjeżdża. Kordian zostaje sam z pistoletem i odchodzi do lasu. W nocy Laura czeka w domu, czyta jego wiersz w sztambuchu i widzi konia bez jeźdźca. Grzegorz wbiega z wiadomością, że panicz się zastrzelił.

Akt II nosi tytuł „Rok 1828. Wędrowiec”. Kordian żyje i podróżuje. W londyńskim parku dozorca bierze pieniądze za krzesła i tłumaczy mu, że w Anglii wszystko się sprzedaje. Na skale w Dover Kordian czyta „Króla Leara” i widzi, że w życiu zawsze czeka rzeczywistość. We włoskiej willi Wioletta zapewnia go o miłości. Gdy Kordian wyznaje, że przegrał jej klejnoty, wpada w gniew, ale jedzie z nim, bo koń ma złote podkowy. Odchodzi, gdy koń pada, a Kordian przyznaje, że podkowy zgubił. W Watykanie Kordian prosi papieża o błogosławieństwo dla garści ziemi, na której wymordowano tysiące Polaków. Papież rozmawia z papugą, zaleca Polakom posłuszeństwo carowi i potępia walczących. Na szczycie Mont Blanc Kordian odnajduje cel: wzorem szwajcarskiego bohatera Winkelrieda Polska ma poświęcić się za narody. Chmura znosi go na polską ziemię.

Akt III, „Spisek koronacyjny”. Na placu przed zamkiem w Warszawie lud ogląda koronację cara na króla Polski i drwi z niej. W katedrze car przysięga na konstytucję. Wielki książę Konstanty uderza starą kobietę z dzieckiem, a nieznajomy w czarnym płaszczu śpiewa, że wino trzeba zmienić w krew. W podziemiach kościoła św. Jana, wśród trumien królów, zbierają się spiskowcy z hasłem „Winkelried”. Prezes, starzec z białymi włosami, odradza zabójstwo. Zamaskowany Podchorąży, czyli Kordian, przekonuje do zamachu. W głosowaniu tylko pięciu jest za, a stu pięćdziesięciu przeciw. Kordian zdejmuje maskę i ogłasza, że sam zabije cara, bo tej nocy ma wartę w zamku. W zamku Strach i Imaginacja pokazują mu przerażające widziadła. Kordian pada bez czucia u drzwi sypialni cara. Car znajduje go z bagnetem i każe rozstrzelać, jeśli żołnierz nie oszalał.

Kordian trafia do szpitala wariatów. Doktor, postać diabelska, odbiera mu wiarę w sens poświęcenia, a wielki książę Konstanty zabiera go na plac Saski. Tam Konstanty każe mu przeskoczyć na koniu piramidę z bagnetów. Kordian przeskakuje, a książę chce darować mu życie, lecz car po cichu każe złożyć sąd wojenny. W celi klasztornej Kordian żegna się z Grzegorzem i prosi, by jego wnuka nazwał Kordianem. Konstanty wymusza na carze ułaskawienie, wypominając mu zabójstwo ojca. Adiutant pędzi z nim na plac Marsowy, gdzie kat już złamał Kordianowi szpadę. Kordian nie pozwala zawiązać sobie oczu. Ktoś krzyczy, że adiutant jedzie, ale oficer go nie widzi i podnosi rękę.

Rozdział po rozdziale

  1. Wstęp: Strofa wstępna

    Poeta zapowiada, że będzie śpiewał i ożywi ogień, jeśli tli się choćby w iskierce. Porównuje swoje słowa do liścia aloesu, w który Egipcjanie zawijali serce zmarłego, by przetrwało.

  2. Przygotowanie: Diabły tworzą przywódców

    W noc nowego wieku Szatan zwołuje diabły do chaty Twardowskiego w Karpatach. Mefistofel ma zająć się narodem, którego rycerze noszą krzywe szable. Diabły warzą w kotle przywódców przyszłego powstania, każdego z wadą. Głos w powietrzu przegania je, a archanioł mówi o Bożej woli.

  3. Prolog: Spór trzech osób

    Pierwsza osoba nazywa siebie duchem Apokalipsy i prosi Boga o siłę słowa. Druga drwi z niej i zapowiada, że zapał poety rozprzędzie na nici. Trzecia przepędza obie i obiecuje wskrzesić naród z prochu.

  4. Akt I, Scena 1: Kordian i Grzegorz pod lipą

    Piętnastoletni Kordian leży pod lipą i prosi Boga o jedną wielką myśl. Grzegorz opowiada o Janku, o wyprawie do Egiptu i o Kazimierzu, który zginął w niewoli. Kordian podziwia starego, ale czuje, że sam nie ma wiary. Laura woła go z ganku.

  5. Akt I, Scena 2: Rozmowa z Laurą w ogrodzie

    Kordian i Laura rozmawiają w jesiennym ogrodzie o gwiazdach i przyszłości. Kordian mówi o miłości i duszach, Laura traktuje go z góry i odjeżdża z Grzegorzem. Kordian zostaje sam, przykłada pistolet do czoła i postanawia zginąć w lesie.

  6. Akt I, Scena 3: Laura czeka w nocy

    Laura niepokoi się, że zraniła Kordiana szyderstwem, i czyta jego wiersz w sztambuchu. Za oknem przelatuje koń bez jeźdźca. Grzegorz wbiega z wiadomością, że panicz się zastrzelił.

  7. Akt II: Podróże Kordiana

    Kordian w londyńskim parku dowiaduje się od dozorcy, że wszystko jest na sprzedaż. W Dover czyta Szekspira. We Włoszech traci majątek i kochankę Wiolettę. W Watykanie papież potępia walczących Polaków. Na Mont Blanc Kordian ogłasza, że Polska jest Winkelriedem narodów.

  8. Akt III, Scena 1: Lud przed koronacją

    Na placu przed zamkiem lud czeka na koronację cara. Mieszczanie, szewc, stary żołnierz i młodzieńcy drwią z cara i z dygnitarzy. Ktoś śpiewa: „Boże, pochowaj nam króla!”. Wszyscy patrzą na garbusa i przegapiają cara.

  9. Akt III, Scena 2: Przysięga w katedrze

    W katedrze prymas odprawia mszę, a car przysięga na konstytucję jednym słowem. Potem rozbrzmiewa „Te Deum”.

  10. Akt III, Scena 3: Po koronacji

    Lud komentuje przysięgę cara. Wielki książę uderza starą kobietę z dzieckiem, a żandarmi ją porywają. Lud rozrywa sukno z estrady. Nieznajomy w czarnym płaszczu śpiewa przy beczkach z winem pieśń o winie, które trzeba zamienić w krew.

  11. Akt III, Scena 4: Spisek w podziemiach

    W lochu kościoła św. Jana spiskowcy z hasłem „Winkelried” radzą nad zabiciem cara. Prezes odradza zbrodnię, Podchorąży namawia do niej. Spiskowcy zabijają szpiega. W głosowaniu tylko pięciu jest za zamachem. Kordian zrywa maskę i ogłasza, że sam zabije cara, bo ma wartę w zamku.

  12. Akt III, Scena 5: Kordian w zamku

    Kordian idzie przez komnaty zamku z bagnetem. Strach i Imaginacja pokazują mu ożywające ściany, diabła przy koronie, drzewa z uszami i orszak zmarłych królów. Kordian pada bez czucia u drzwi sypialni. Car znajduje go, rani szpadą w rękę i każe rozstrzelać.

  13. Akt III, Scena 6: Szpital wariatów

    Kordian leży w gorączce w szpitalu wariatów. Doktor rozmawia z nim i odbiera mu wiarę w sens poświęcenia, pokazując dwóch obłąkanych. Wielki książę Konstanty każe zabrać Kordiana na plac Saski.

  14. Akt III, Scena 7: Skok przez bagnety

    Na placu Saskim wielki książę każe Kordianowi przeskoczyć konno piramidę z karabinów z bagnetami i obiecuje mu życie. Kordian przeskakuje. Książę go ściska, ale car każe złożyć sąd wojenny i rozstrzelać skazańca.

  15. Akt III, Scena 8: Pożegnanie z Grzegorzem

    W celi klasztornej ksiądz przygotowuje Kordiana na śmierć, a Grzegorz płacze. Kordian prosi, by wnuk Grzegorza dostał imię Kordian. Oficer ogłasza, że skazany idzie na rozstrzelanie. Kordian żegna Grzegorza słowami „mój wierny ojcze”.

  16. Akt III, Scena 9: Car i Konstanty

    Car sam w sali drwi z Polski. Wielki książę Konstanty prosi o ułaskawienie Kordiana. Bracia kłócą się, przypominają sobie zbrodnie rodu. Car podpisuje ułaskawienie i zatyka je na szpadzie brata. Konstanty wysyła adiutanta na plac Marsowy.

  17. Akt III, Scena ostatnia: Egzekucja

    Lud patrzy, jak kat łamie nad Kordianem szpadę. Kordian nie pozwala zawiązać sobie oczu. Ktoś krzyczy, że jedzie adiutant, ale oficer go nie widzi i podnosi rękę.

Sprawdź, ile pamiętasz: Kordian: sprawdzian z lektury