
Tekst opisuje go głównie przez przemiany. Po kąpieli u Feaków Atene daje mu wzrost i młodość, a bujne kędziory spadają mu na ramiona jak kwiat hiacyntu. W Itace bogini zmienia go w starca: skóra obwisa, płowe włosy wypadają, oko mętnieje, a na grzbiecie zostaje brudny chiton, jelenia skóra, kostur i torba. Nad kolanem ma bliznę po kle dzika, po której poznaje go Eurykleja.
Odys, król Itaki, syn Laertesa, po zburzeniu Troi przez dziesięć lat wraca do domu. Gniewa się na niego Posejdon, bo Odys oślepił jego syna Polyfema. Traci po drodze wszystkie okręty i wszystkich towarzyszy. Siedem lat zatrzymuje go nimfa Kalypso, która obiecuje mu nieśmiertelność, a on woli wrócić do śmiertelnej żony. U Feaków opowiada swoje przygody: Kyklopa, Kirkę, krainę zmarłych, Syreny, Skyllę i Charybdę. W Itace przebiera się za żebraka, sprawdza wierność domowników, znosi obelgi zalotników, a potem z synem i dwoma pasterzami zabija ich wszystkich. Penelopa przyjmuje go dopiero po próbie łoża.
„Moja nagość mnie wstydzi przed płcią pięknowłosą”
Pieśń szósta. Rozbitek prosi służące Nausyki, by odeszły, zanim się umyje. Nawet nagi i wyczerpany Odys dba o godność.
„Jam nie bóg, i nie mogę równać się z niebiany. Jam twój ojciec, twoimi łzami opłakany”
Pieśń szesnasta. Odys odsłania się Telemachowi w chacie Eumajosa. Syn najpierw bierze go za boga, bo przed chwilą widział żebraka.
„Łatwo bóstwom, w szerokim niebie mieszkającym, Bądź w proch zetrzeć człowieka, bądź stawić na szczycie!”
Pieśń szesnasta. Odys tłumaczy synowi swoją przemianę wolą Atenei. Zdanie mówi o zależności człowieka od bogów.
„W dziedzińcu stało wielkie tam drzewo oliwne, Grube jak filar jaki, rozłogie i ciemne”
Pieśń dwudziesta trzecia. Odys opisuje, jak zbudował łoże na pniu drzewa oliwnego. Tę tajemnicę znali tylko on, Penelopa i jedna służąca.
„Że to bóg, bóg cię natchnął nieśmiertelnym pieniem!”
Pieśń ósma. Odys prosi Demodoka o pieśń o drewnianym koniu. Słucha opowieści o sobie, zanim wyjawi Feakom swoje imię.