Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Odyseja: bohaterowie i ich charakterystyka

Główni bohaterowie

  • Portret Odysa: dojrzały mężczyzna z gęstą brodą i kędzierzawymi włosami, w prostym płaszczu, z czujnym spojrzeniem.

    Odys

    • przebiegły i pomysłowy
    • wytrwały w tułaczce
    • tęskniący za domem i rodziną
    • ciekawy świata
    • umiejący czekać i udawać
    • bezlitosny w zemście
    • opiekun swoich ludzi, choć nie uratował żadnego

    Odys, król Itaki, syn Laertesa, po zburzeniu Troi przez dziesięć lat wraca do domu. Gniewa się na niego Posejdon, bo Odys oślepił jego syna Polyfema. Traci po drodze wszystkie okręty i wszystkich towarzyszy. Siedem lat zatrzymuje go nimfa Kalypso, która obiecuje mu nieśmiertelność, a on woli wrócić do śmiertelnej żony. U Feaków opowiada swoje przygody: Kyklopa, Kirkę, krainę zmarłych, Syreny, Skyllę i Charybdę. W Itace przebiera się za żebraka, sprawdza wierność domowników, znosi obelgi zalotników, a potem z synem i dwoma pasterzami zabija ich wszystkich. Penelopa przyjmuje go dopiero po próbie łoża.

    Charakterystyka: Odys →

  • Portret Penelopy: kobieta w jasnej szacie i welonie przy krośnie, z poważną, zamyśloną twarzą.

    Penelopa

    • wierna mężowi
    • przebiegła i ostrożna
    • cierpliwa
    • zatroskana o syna
    • nieufna wobec obcych

    Żona Odysa. Przez lata zwodzi zalotników: obiecuje wybrać męża, gdy skończy tkać całun dla Laertesa, a nocą pruje to, co utkała za dnia. Gdy podstęp wychodzi na jaw, wyznacza próbę łuku Odysa. Męża nie przyjmuje od razu. Sprawdza go, każąc wynieść z sypialni łoże, którego nie da się ruszyć, bo Odys zbudował je na pniu oliwki. Dopiero gdy przybysz zna tę tajemnicę, rzuca mu się w objęcia.

    Charakterystyka: Penelopa →

  • Portret Telemacha: młody Grek z krótką brodą, z oszczepem, w płaszczu podróżnym.

    Telemach

    • z początku bezradny wobec zalotników
    • dojrzewający w czasie podróży
    • posłuszny ojcu
    • odważny w walce

    Syn Odysa i Penelopy. Na początku nie potrafi przegnać zalotników z domu. Atene w postaci Mentesa, a potem Mentora, namawia go, by zwołał zgromadzenie i popłynął po wieści o ojcu do Nestora w Pylos i Menelaja w Sparcie. Zalotnicy chcą go zabić w zasadzce. Po powrocie spotyka ojca w chacie Eumajosa i razem z nim przygotowuje zemstę. W sali walczy u boku Odysa.

    Charakterystyka: Telemach →

  • Portret Atene: bogini w hełmie i z włócznią, o jasnych, przenikliwych oczach.

    Atene

    • opiekunka Odysa i Telemacha
    • mądra i przebiegła
    • zmieniająca postać
    • sprawiedliwa wobec wiernych

    Córka Zeusa i opiekunka Odysa. Na radzie bogów prosi o jego powrót. Prowadzi Telemacha w podróży, w Itace zmienia Odysa w żebraka, a w walce z zalotnikami dodaje mu sił. Na końcu, w postaci Mentora, kładzie kres walce z rodzinami zabitych i godzi Itakę.

    Charakterystyka: Atene →

  • Portret Eumajosa: starszy pasterz w skórzanym płaszczu, z kijem, o życzliwej twarzy.

    Eumajos

    • wierny panu
    • gościnny
    • uczciwy
    • odważny w walce

    Pasterz świń Odysa. Gości żebraka, nie wiedząc, że to jego pan, i mówi o nim z tęsknotą. W jego chacie Odys odsłania się Telemachowi. W dniu zemsty Odys wyjawia się także jemu i Filojtiosowi, a obaj walczą u jego boku.

    Charakterystyka: Eumajos →

  • Portret Euryklei: stara kobieta w ciemnej chuście, z miednicą, o pomarszczonej twarzy.

    Eurykleja

    • wierna rodzinie Odysa
    • troskliwa
    • spostrzegawcza
    • bezwzględna wobec niewiernych służących

    Córka Opsa, kupiona przez Laertesa za dwadzieścia wołów. Wychowała Odysa i Telemacha. Myjąc nogi żebraka, poznaje Odysa po bliźnie, ale on każe jej milczeć. W dniu zemsty zamyka drzwi i wskazuje niewierne służące. Potem budzi Penelopę z wieścią, że mąż wrócił.

    Charakterystyka: Eurykleja →

Drugoplanowi

Laertes
Ojciec Odysa. Z żalu po synu żyje na wsi i pracuje w sadzie. Odys spotyka go przy okopywaniu drzewka w sadzie i odsłania się mu na końcu eposu. Rola w fabule: ojciec Odysa
Kalypso
Nimfa z wyspy Ogygii. Zatrzymuje Odysa i obiecuje mu nieśmiertelność. Na rozkaz Zeusa przekazany przez Hermesa pozwala mu zbudować tratwę i odpłynąć. Rola w fabule: nimfa, która zatrzymała Odysa
Kirka
Czarodziejka z wyspy Ajaja. Zamienia towarzyszy Odysa w świnie. Odys, z ziołem od Hermesa, zmusza ją, by przywróciła im ludzką postać. Potem wskazuje mu drogę do krainy zmarłych i ostrzega przed Syrenami, Skyllą i Charybdą. Rola w fabule: czarodziejka i doradczyni
Polyfem
Jednooki olbrzym, syn Posejdona. Zamyka Greków w jaskini i pożera ich po dwóch. Odys upija go winem Marona i oślepia. Klątwa Polyfema ściąga na Odysa gniew Posejdona. Rola w fabule: Kyklop, wróg Odysa
Nausykaa
Córka króla Feaków. Na brzegu, gdzie pierze z dziewczętami szaty, spotyka nagiego rozbitka. Daje mu ubranie i jedzenie i radzi, jak prosić o pomoc jej matkę. Rola w fabule: królewna, która pomaga rozbitkowi
Alkinoj
Król Feaków na Scherii. Gości Odysa, słucha jego opowieści, obdarowuje go i każe odwieźć do Itaki. Rola w fabule: gospodarz Odysa
Arete
Królowa Feaków, żona Alkinoja. Według Nausyki od jej przychylności zależy powrót Odysa. Rola w fabule: królowa Feaków
Demodok
Niewidomy śpiewak na dworze Feaków. Śpiewa o sporze Odysa z Achillesem i o drewnianym koniu. Odys płacze, słuchając o sobie. Rola w fabule: śpiewak Feaków
Posejdon
Bóg morza, ojciec Polyfema. Ściga Odysa za oślepienie syna, rozbija jego tratwę i zamienia w skałę okręt Feaków. Rola w fabule: bóg prześladujący Odysa
Zeus
Najwyższy bóg. Na prośbę Atene pozwala Odysowi wrócić. Gromem karze towarzyszy, którzy zjedli woły Heliosa. Daje znak, gdy Odys napina łuk. Rola w fabule: najwyższy bóg
Hermes
Posłaniec bogów. Każe Kalypso uwolnić Odysa, daje mu ziele chroniące przed czarami Kirki i prowadzi dusze zalotników do Hadesu. Rola w fabule: posłaniec bogów
Tejresjasz
Wieszczek z Teb. W krainie zmarłych przepowiada Odysowi trudny powrót i ostrzega przed zabiciem wołów Heliosa. Rola w fabule: wieszczek w krainie zmarłych
Antikleja
Matka Odysa, córka Autolyka. Zmarła z tęsknoty za synem. Odys spotyka jej duszę w krainie zmarłych i trzykroć na próżno chce ją objąć. Rola w fabule: matka Odysa
Achilles
Bohater spod Troi. W krainie zmarłych mówi Odysowi, że wolałby być parobkiem na ziemi niż władcą umarłych. Rola w fabule: dusza bohatera
Elpenor
Najmłodszy z towarzyszy. Zasypia na dachu domu Kirki, budzi się w pośpiechu, spada i łamie kark. Jego dusza prosi Odysa o pogrzeb, a Odys spełnia prośbę. Rola w fabule: towarzysz Odysa
Euryloch
Towarzysz Odysa. Prowadzi zwiad do domu Kirki i jako jedyny wraca. Na Trinakii namawia głodnych towarzyszy, by zabili woły Heliosa. Rola w fabule: towarzysz Odysa
Antinoj
Najzuchwalszy z zalotników. Obraża żebraka i podburza innych przeciw niemu. Ginie pierwszy, od strzały w gardło. Rola w fabule: przywódca zalotników
Eurymach
Zalotnik, który udaje przyjaciela Telemacha. Po śmierci Antinoja zrzuca winę na niego i obiecuje odszkodowanie, ale Odys go zabija. Rola w fabule: zalotnik
Argos
Pies Odysa. Po dwudziestu latach leży zaniedbany pod bramą, i poznaje pana w przebraniu. Rola w fabule: wierny pies
Iros
Żebrak z Itaki, chodzący na posyłki zalotników. Chce przepędzić Odysa z domu, a przegrywa z nim walkę na pięści. Rola w fabule: żebrak
Melantios
Kozopas, który służy zalotnikom. Kopie przebranego Odysa, a w czasie walki przynosi zalotnikom broń. Zostaje okrutnie ukarany. Rola w fabule: niewierny sługa
Filojtios
Pasterz wołów, wierny Odysowi. W dniu zemsty zamyka bramę dziedzińca i walczy przy panu. Rola w fabule: wierny pasterz
Femios
Śpiewak, syn Terpiosa. Śpiewał zalotnikom z przymusu, więc Odys darowuje mu życie. Rola w fabule: śpiewak oszczędzony
Mentor
Przyjaciel Odysa w Itace. Atene przybiera jego postać, gdy płynie z Telemachem i gdy kończy walkę na końcu eposu. Rola w fabule: przyjaciel domu
Nestor
Stary król Pylos. Opowiada Telemachowi o powrotach spod Troi i daje mu syna Pejsistrata za towarzysza. Rola w fabule: gospodarz Telemacha
Menelaj
Król Sparty, mąż Heleny. Opowiada Telemachowi o śmierci Agamemnona i o tym, że Odysa zatrzymuje nimfa Kalypso. Rola w fabule: gospodarz Telemacha
Eupejtes
Ojciec Antinoja. Wzywa Itakę do zemsty na Odysie i ginie od włóczni Laertesa. Rola w fabule: mściciel zalotników