Bardzo przystojny młody człowiek z ciemnoblond włosami i ładnymi, ciemnymi oczami, wyższy niż średniego wzrostu, smukły. Chodzi w tak zniszczonym ubraniu, że inny wstydziłby się w nim wyjść na ulicę. Po zbrodni jest blady, wychudzony i rozgorączkowany. Na katordze ma ogoloną głowę i nosi kajdany.
Rodion Raskolnikow to były student prawa, który porzucił studia z braku pieniędzy. Mieszka w ciasnej izdebce pod dachem i od miesięcy prawie nie wychodzi z domu. Ułożył teorię, według której ludzie niezwykli, jak Napoleon, mogą przekroczyć prawo, jeśli wymaga tego ich idea. Chce sprawdzić, do której grupy należy, i zabija lichwiarkę, a potem jej siostrę Lizawietę. Po zbrodni nie umie korzystać z łupu i zamiast spokoju czuje odcięcie od ludzi. Jednocześnie potrafi oddać ostatnie pieniądze rodzinie Marmieładowa. Długo walczy z Porfirym i z samym sobą. Przyznaje się dopiero pod wpływem Soni, a prawdziwą skruchę i miłość odkrywa dopiero na Syberii.
„Czyż ja zabiłem staruchę? Siebie zabiłem, a nie staruchę.”
tom V, rozdział IV. Raskolnikow sam rozumie, że zbrodnia zniszczyła przede wszystkim jego. To klucz do motywu kary i sumienia.
„Przecie zabiłem tylko wesz, Soniu, bezużyteczną, plugawą, szkodliwą.”
tom V, rozdział IV. Tak teoria odczłowiecza ofiarę. Raskolnikow próbuje usprawiedliwić zbrodnię, nazywając człowieka robakiem.
„chciałem zostać Napoleonem, dlatego też zabiłem”
tom V, rozdział IV. Najkrótsze wyjaśnienie motywu zbrodni: chodziło o sprawdzenie, czy bohater należy do ludzi niezwykłych.
„Zbrodni? Jakiej zbrodni?!”
tom VI, rozdział VII. Nawet idąc się przyznać, Raskolnikow nie uznaje swojego czynu za zbrodnię. Przemiana jest jeszcze przed nim.