W akcie I to piętnastoletni chłopiec, który leży pod lipą i patrzy w niebo. Laura nazywa go w myślach dziecięciem. W akcie III nosi mundur szkoły podchorążych i stoi na warcie z karabinem z bagnetem. Na spotkaniu spiskowców ukrywa twarz pod maską. Przed carem i wielkim księciem jest blady i chwieje się po skoku przez bagnety.
Kordian to młody szlachcic, syn matki wdowy, wychowany na wsi pod okiem starego sługi Grzegorza. W wieku piętnastu lat nudzi się, kocha bez wzajemności Laurę i prosi Boga o jedną wielką myśl, dla której mógłby żyć. Odrzucony przez Laurę strzela do siebie, ale przeżywa. Potem podróżuje po Europie i traci złudzenia: w Londynie widzi, że wszystko kosztuje, we Włoszech kochanka odchodzi od niego, gdy traci majątek, a papież potępia walczących Polaków. Na Mont Blanc odnajduje cel, czyli poświęcenie się za ojczyznę. W Warszawie, jako Podchorąży w masce, namawia spiskowców do zabicia cara. Gdy większość jest przeciw, postanawia działać sam, ale w zamku pokonują go Strach i Imaginacja. Car uznaje go za szalonego albo za zamachowca i skazuje na śmierć. Dramat nie mówi, czy Kordian przeżył.
„Boże! zdejm z mego serca jaskółczy niepokój”
Akt I, Scena 1. Kordian prosi Boga o cel życia. Ma piętnaście lat i nie wie, czemu ma służyć.
„Jedną myśl wielką roznieć”
Akt I, Scena 1. Kordian chce jednej wielkiej idei, której mógłby poświęcić życie.
„Mogłem być czymś... będę niczem...”
Akt I, Scena 1. Słowa rozpaczy kończące monolog. Kordian czuje, że marnuje życie.
„Jak Kolumb na nieznane wpływam oceany”
Akt I, Scena 1. Kordian porównuje swoje życie do wyprawy w nieznane.
„Talenta są to w ręku szalonych latarnie”
Akt I, Scena 2. Kordian odpowiada Laurze, że talent prowadzi szaleńca prosto do zguby i lepiej go zgasić.
„Na jednego anioła dwóch dusz ziemskich trzeba!”
Akt I, Scena 2. Kordian tłumaczy Laurze swoje uczucie i słyszy od niej, że go nie rozumie.
„Na każdym szczeblu życia rzeczywistość czeka”
Akt II. Wniosek z lektury „Króla Leara”: marzenie zawsze zderza się z rzeczywistością.
„Wiara dziecinna padła na papieskich progach”
Akt II. Na Mont Blanc Kordian podsumowuje rozczarowanie Kościołem.
„Jam jest posąg człowieka na posągu świata”
Akt II. Kordian na szczycie czuje się wielki i samotny jak posąg.
„Polska Winkelriedem narodów!”
Akt II. Hasło Kordiana: Polska ma poświęcić się za inne narody jak szwajcarski bohater.
„Na jedną kartę przyszłość postawiłem całą”
Akt III, Scena 4. Kordian po przegranym głosowaniu widzi, że stracił wszystko.
„Kordian ma wartę w zamku tej nocy”
Akt III, Scena 4. Kordian zrywa maskę i postanawia działać sam.
„Bądź zdrów --- mój wierny --- ojcze”
Akt III, Scena 8. Kordian żegna Grzegorza jak ojca.