Andrzej Kmicic to chorąży orszański, który na początku powieści jest hulaką i zabijaką. Jego kompania gorszy Laudę, a on sam w gniewie pali Wołmontowicze i porywa Oleńkę. Z ufności do hetmana przysięga mu na krucyfiks i długo nie widzi, że Radziwiłł zdradza. Gdy słyszy prawdę od Bogusława, porywa księcia, a potem pod nazwiskiem Babinicz odkupuje winy: ostrzega Jasną Górę, wysadza kolubrynę, ratuje króla, bije Bogusława pod Prostkami. Jego droga to wzór przemiany, w której odwaga zostaje ta sama, ale zmienia się sprawa, której służy.
Aleksandra Billewiczówna, zwana Oleńką, to wnuczka pułkownika Herakliusza Billewicza i dziedziczka Wodoktów. Kocha Kmicica, ale nie zgadza się na jego swawolę i odpycha go po pożarze Wołmontowicz. Gdy Kmicic staje przy Radziwille, nazywa go zdrajcą, bo ojczyznę stawia wyżej niż uczucie. W Taurogach odpiera zaloty Bogusława. Gdy słyszy list króla, rozumie, że skrzywdziła Kmicica, i w Wodoktach pada mu do kolan.
Pan Michał Wołodyjowski to pułkownik chorągwi laudańskiej. Pokonuje Kmicica w pojedynku pod Lubiczem i nie dobija go. Oświadcza się Oleńce, ale ona mu odmawia. W Kiejdanach rzuca buławę pod nogi Radziwiłła i trafia do niewoli. Potem walczy ze Szwedami, a na końcu przywozi na Laudę list króla i zaręcza się z Anusią Borzobohatą.
Pan Zagłoba to stary szlachcic, przyjaciel Wołodyjowskiego i Skrzetuskiego. W Kiejdanach pierwszy krzyczy hetmanowi w oczy „zdrajca”. Wymyśla fortele, wmawia Rochowi Kowalskiemu, że jest jego wujem, i ratuje Kmicica przed rozstrzelaniem, bo czyta list hetmana. Na uczcie w Wodoktach wznosi toast za przyszłe pokolenia.
Janusz Radziwiłł, wojewoda wileński i hetman wielki litewski, zawiera w Kiejdanach ugodę ze Szwedami i oddaje się pod ich protekcję. Mówi o ratowaniu Litwy, ale marzy o władzy. Wykorzystuje przysięgę Kmicica. Opuszczony przez wojsko i przez Bogusława, umiera w oblężonym Tykocinie.
Książę Bogusław, koniuszy litewski i kuzyn hetmana, mówi otwarcie, że Rzeczpospolita to sukno, które trzeba rozerwać, a Radziwiłłom należy się kawałek. Porwany przez Kmicica, strzela mu w twarz i ucieka. Mści się kłamliwym listem do króla i więzi Oleńkę w Taurogach. Pod Prostkami przegrywa i trafia do niewoli Kmicica.
Ksiądz Kordecki, przeor klasztoru na Jasnej Górze, prowadzi obronę przed Szwedami generała Millera. Nie chce oddać klasztoru, choć wielu radzi ugodę. Dodaje otuchy obrońcom, zwodzi wroga rokowaniami i wierzy w opiekę Matki Bożej. Spowiada Kmicica i przyjmuje go do obrony.
Król Polski, który na wieść o szwedzkim najeździe chroni się na Śląsku. Kmicic przynosi mu wieść o obronie Jasnej Góry, a potem ratuje mu życie w górach. Król wraca do kraju, we Lwowie składa uroczyste śluby, a na koniec pisze list, który przywraca Kmicicowi dobre imię.