🎓 Dołącz do 63 954 kursantów. ⭐ Ocena 4,6 w aplikacjach Gryzie.
Lalka, Bolesław Prus: opracowanie lektury
O lekturze
- Na egzaminie
- Matura PP, Matura PR
- Czytasz
- w całości
- Rodzaj
- powieść realistyczna, społeczno-obyczajowa
- Epoka
- Pozytywizm, 1864–1890 →
- Wydanie
- 1890
Tę lekturę czytasz w całości, więc na maturze obowiązuje przy niej błąd kardynalny. Pomyłka w faktach może dać 0 punktów za całe wypracowanie.
„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najważniejszych powieści polskiego pozytywizmu. Drukowana w odcinkach w „Kurierze Codziennym” w latach 1887-1889, w książce wydana w 1890 roku. Dziś zwykle wydaje się ją w dwóch tomach. Jej akcja toczy się w Warszawie i w Paryżu od początku 1878 do jesieni 1879 roku. Narrator trzecioosobowy przeplata się z pamiętnikiem starego subiekta Ignacego Rzeckiego, który prowadzi drugą linię czasu i sięga aż do lat trzydziestych, do dzieciństwa Rzeckiego. Główny wątek to historia Stanisława Wokulskiego, kupca i dawnego zesłańca, który zdobywa majątek, by zbliżyć się do arystokratki Izabeli Łęckiej. Powieść jest też szerokim obrazem społeczeństwa: arystokracji, mieszczaństwa, Żydów i biedoty z Powiśla. Na maturze lektura obowiązuje w całości, więc błąd w losach bohaterów może oznaczać zero punktów za wypracowanie. Tytuł ma kilka znaczeń: to zabawka z procesu o lalkę, kobieta traktowana jak ozdoba i ludzie poruszani przez społeczne sprężyny jak marionetki Rzeckiego.
Streszczenie
Na początku 1878 roku Stanisław Wokulski, kupiec galanteryjny z Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie, wraca z wojny z ogromnym majątkiem. Zarobił go na dostawach dla wojska w Bułgarii, wspólnie z moskiewskim kupcem Suzinem. Robił to dla Izabeli Łęckiej, pięknej córki zubożałego arystokraty Tomasza Łęckiego. Aby się do niej zbliżyć, kupuje srebra i weksle jej ojca, daje pieniądze na kwestę i kupuje klacz barona Krzeszowskiego. Po wyścigu pojedynkuje się z baronem, a na licytacji kupuje kamienicę Łęckich przez podstawionego Szlangbauma.
Główni bohaterowie
Stanisław Wokulskienergiczny i pracowity, ambitny, wychodzi z biedy własną pracą, romantyk zakochany w Izabeli
Izabela Łęckapiękna i elegancka, dumna z urodzenia, oderwana od świata pracy
Ignacy Rzeckiwierny przyjaciel Wokulskiego, sumienny i uczciwy subiekt, romantyk i bonapartysta
Tomasz Łęckidumny z rodu, nieporadny w interesach, próżny i łatwowierny
Julian Ochockizdolny wynalazca i przyrodnik, marzyciel o lataniu, szczery i roztargniony
Motywy
- Miłość romantyczna i idealizacja kobiety
- Wokulski kocha Izabelę tak, jak nauczyła go poezja romantyczna, więc widzi w niej bóstwo, a nie prawdziwą kobietę.
- Pieniądz i awans społeczny
- Majątek Wokulskiego otwiera mu drzwi salonów, ale nie daje mu szacunku arystokracji.
- Arystokracja i jej próżniactwo
- Łęccy, książę i baronowie żyją z dawnej świetności, nie pracują i trwonią pieniądze.
- Praca, nauka i postęp
- Paryż, Geist i Ochocki pokazują pozytywistyczną wiarę w pracę i naukę jako źródło postępu.
- Nędza i dobroczynność
- Wędrówka po Powiślu odsłania biedę, której nie widzą salony.
- Lalka i marionetki
- Tytułowa lalka to zabawka z procesu Stawskiej, ale też obraz ludzi bez własnej woli.
- Samotność
- Wokulski i Rzecki są ludźmi samotnymi wśród tłumu.
- Śmierć i samobójstwo
- Myśl o samobójstwie wraca w powieści wiele razy: Katz po klęsce, Wokulski w Łazienkach i na torach w Skierniewicach.
- Złudzenia polityczne
- Rzecki przez całe życie wierzy w Napoleonidów i w wojnę, która przyniesie sprawiedliwość.
- Polacy i Żydzi
- Prus pokazuje rosnącą niechęć do Żydów i jej przyczyny.
- Romantyzm i pozytywizm w jednym człowieku
- Szuman widzi w Wokulskim romantyka sprzed 1860 roku i pozytywistę z 1870 roku.
- Miasto: Warszawa i Paryż
- Warszawa jest w powieści miastem kontrastów, od salonów po śmietnisko nad Wisłą.
Błędy, za które dostaniesz zero
Błąd:
Wokulski na pewno zginął w wybuchu w ruinach zamku w Zasławiu.Jak jest w lekturze: Powieść nie rozstrzyga losu Wokulskiego. Węgiełek po wybuchu nie znalazł żadnego śladu. Szuman uważa, że Wokulski się zabił, a Rzecki wierzy, że żyje i podróżuje. (tom II, rozdział XVIII)
Błąd:
„Pamiętnik starego subiekta” pisze Wokulski.Jak jest w lekturze: Pamiętnik pisze Ignacy Rzecki, stary subiekt i przyjaciel Wokulskiego. To druga narracja powieści, prowadzona w pierwszej osobie. (tom I, rozdział III)
Błąd:
Wokulski zdobył majątek na Syberii albo w spadku po arystokratach.Jak jest w lekturze: Wokulski zdobył wielki majątek na dostawach dla wojska w Bułgarii, razem z Suzinem. Wcześniej odziedziczył sklep i trzydzieści tysięcy rubli po żonie Małgorzacie Minclowej. (tom I, rozdział VIII)
Błąd:
Wokulski poślubił Izabelę Łęcką.Jak jest w lekturze: Wokulski zostaje tylko narzeczonym Izabeli. Po podsłuchanej rozmowie ze Starskim w pociągu wysiada w Skierniewicach i odchodzi od niej. Ślub nigdy się nie odbywa. (tom II, rozdział XII)
Błąd:
Wokulski zabił barona Krzeszowskiego w pojedynku.Jak jest w lekturze: Kula Wokulskiego trafiła w pistolet barona. Baron został ranny w twarz i stracił ząb, a potem przeprosił Izabelę. (tom I, rozdział XIII)
Błąd:
Stawska ukradła lalkę baronowej Krzeszowskiej i została skazana.Jak jest w lekturze: Stawska kupiła lalkę w sklepie Wokulskiego za trzy ruble. W sądzie w głowie lalki znaleziono firmę „Jan Mincel i Stanisław Wokulski”, więc Stawska została uniewinniona. (tom II, rozdział IX)
Błąd:
Wokulski ożenił się z Heleną Stawską.Jak jest w lekturze: Wokulski nie ożenił się ze Stawską, choć Rzecki tego pragnął. Stawska przyjęła oświadczyny Mraczewskiego. W testamencie Wokulskiego dwadzieścia tysięcy rubli zapisano „Helence Stawskiej”, a Szuman rozumie to jako dar dla córeczki. (tom II, rozdział XVII)
Błąd:
Izabela wyszła za Starskiego albo za marszałka.Jak jest w lekturze: Marszałek wycofał się z oświadczyn, a Starski uciekł za granicę przed wierzycielami. Izabela wyjeżdża za granicę, by wstąpić do klasztoru. (tom II, rozdział XVIII)